bambini logo

TRUNG TÂM HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC HÒA NHẬP-TRẺ THƠ

TƯ VẤN

CÁM ƠN EM – TRẺ TỰ KỶ

 

Hôm nay, ngày 01 tháng 06. Tôi ngắm nhìn em rạng rỡ vui đùa với các bạn cùng trang lứa trong lễ hội mà lòng bồi hồi xúc động.

Em nói, cười, học và chơi hòa đồng cùng các bạn như một trẻ chưa từng bị rối loạn phổ tự kỷ. Sự hồi phục của em là phần thưởng vô giá cho bao khổ công giáo dục và dạy dỗ của giáo viên, bác sĩ và cha mẹ suốt 3 năm. Cho dù em nói chưa tròn vành rõ chữ, em rụt rè khi giao tiếp, thỉnh thoảng lặp lại lời nhưng em đã là một học sinh lớp 3, học rất giỏi và chữ viết tuyệt đẹp, em toát ra sự ngây thơ thánh thiện đến nao lòng – học sinh tự kỷ đầu tiên của tôi ơi – em đâu biết rằng nhờ trị liệu cho em mà tôi dần trở nên điềm tĩnh, kiêm tốn, kiên nhẫn, nhìn vấn đề tích cực hơn. Tôi sống an bình và thanh thản.

Bởi vì:

Khi tìm phương cách chữa trị cho em, ngoài sách chuyên ngành nuôi dạy trẻ rối loạn phổ tự kỷ, tôi đã phải đọc nhiều sách tâm lý trẻ em, sách nuôi dạy trẻ em thời @, học cách điều chỉnh hành vi tiêu cực ở trẻ em … đó là những đề tài hứng thú cho một người về hưu.

Khi điều chỉnh hành vi tiêu cực của em. Tôi luyện cho mình sự điềm tĩnh và kiên quyết.

Khi dạy cho em kỹ năng sống và phát triển. Tôi luyện được sự kiên nhẫn và yêu thương, chấp nhận một con người với tất cả xấu tốt.

Khi dạy em giao tiếp xã hội. Tôi luyện được sự tôn trọng người khác, biết chờ đợi và lắng nghe để thấu hiểu.

Khi dạy em kỹ năng tự lập. Tôi luyện cho mình sự dịu dàng, chu đáo trong từng hành động.

Khi dạy em biết tự tin và sáng tạo. Tôi luyện cho mình sự khiêm nhường, biết lùi vào bóng tối để làm nấc thang đưa em tiến lên.

Khi dạy em những giá trị sống và yêu thương. Tôi luyện cho mình lòng nhân hậu. Tôi chiêm nghiệm lại cảm xúc của mình về những giá trị cuộc sống mà tôi đã trãi qua trong đời, để thấm thía được rằng – chỉ có tình yêu thương chân thành mới giúp được tâm hồn luôn thanh thản trước mọi biến động.

Ngắm nhìn em lớn lên, thông minh và ngoan hiền. Tôi lại cám ơn em đã cho tôi một công việc vô cùng hữu ích và thú vị trong những năm tháng cuối đời.

Cám ơn em – trẻ Tự kỷ của tôi.

Bác sĩ Trần thị Minh Nguyệt

 

 

NHỮNG VIỆC CHA MẸ CẦN LÀM

CHO ĐỨA CON CÓ RỐI LOẠN PHỔ TỰ KỶ

 

I – HÃY TẠO BÌNH AN NỘI TÂM CHO BẠN VÀ GIA ĐÌNH

Bạn cần dũng cảm nhìn vào thực tế, chấp nhận con và tìm phương pháp giúp con bạn phát triển tốt hơn. Tương lai con bạn nằm trong tay bạn.

Thời gian vàng để dạy trẻ có rối loạn phát triển tốt nhất là dưới 3 tuổi.

Nội tâm của bạn an bình, vững vàng thì mới nuôi dạy trẻ hiệu quả tốt.

Vì vậy, bạn:

$1-          Than thân trách phận, trách trời.

Không              -     Mặc cảm tội lỗi đã bỏ bê con

                        -     Đổ lỗi cho nhau, cho di truyền họ tộc.

Mà bạn cần hành động đúng phương pháp để giúp con bạn.

LOVE IS A VERB

NOT A PUR WORD (A THEORY)

II – ĐÓN NHẬN ĐỨA CON PDD VỚI TÌNH YÊU THƯƠNG BAO LA

1/ Chấp nhận

2/ Yêu thương.                                                             - Tự tin

3/ Tôn trọng.                à                    con bạn sẽ                              →      phát triển tốt

4/ Đồng hành .                                                             - Tự lập

5/ Chia sẻ

III – PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC VÀ DẠY DỖ TRẺ

A – Phối hợp chặt chẽ với giáo viên

1/ Thống nhất cùng thực hiện biện pháp giáo dục và dạy dỗ giống nhau. Nếu không, con bạn sẽ rối loạn hơn vì không biết theo ai khi cách dạy trái ngược nhau.

2/ Trao đổi với giáo viên hàng ngày để biết những điều con đã làm được ở trường và tiếp tục tác động khi trẻ ở nhà. Báo với giáo viên những gì con bạn làm đuợc ở nhà.

3/ Đồng hành với giáo viên để dạy con. Không khoáng trắng cho nhà trường.

B – Rèn luyện kỷ năng dành cho cha mẹ để nuôi dạy trẻ tự kỷ.

                                               Dạy con thực tế cuộc sống                               Tùy sự tiếp thu của con

Thực hiến suốt đời       →                                                                   →

                                                Quan hệ hai chiều với con                              Nâng cao dần cấp độ

1/ Thực tế : từ năm giác quan(thấy, nghe…) và bắt đầu từ những điều con làm được, bạn dạy con biết:

Ai?                                                                                                      

Cái gì?                                     * Qui luật                                             Điều gì được làm, điều gì không

Ở đâu?                                     * Cơ cấu   →   Xã hội hóa       à        Giới hạn phải có trong cuộc sống

Tại sao ?                                  * Thứ tự                                               Kính trên, nhường dưới

Khi nào, cách nào?

2/Quan hệ

                                                - An toàn.

Tạo cho con       à                  - Gắng bó

                                                - Vui thích.

                                    - Tôn trọng

                                    - Có mặt, gần gũi

Trao đổi hai chiều:

                                    - Lắng nghe.

                                    - Phản ảnh.

                                    - Xin – Cho .

Dạy con biết:

                                                - Nhận – Từ chối

IV – THỰC HÀNH

Hàng ngày, mọi lúc, mọi nơi.

Thể hiện tình thương con thế nào để mang đến cho con điều tốt đẹp.

Tùy độ tuổi và sự tiếp thu của con mà nâng dần cấp độ

1/ không cưng chiều thái quá: đừng vì con chậm phát triển mà đáp ứng mọi đòi hỏi không tốt của con → con sẽ trở thành bạo chúa, ngang ngược, không biết lẽ phải ở đời.

2/ không dùng những từ “tiêu cực” khi dạy dỗ hay trò chuyện với con.

Ex; không nới với con”đừng bỏ vào miệng”, “không được”; “con làm sai”…mà bạn hãy nói “ con bỏ vào ly”; ”không”; “ con làm thế này”…

3/ không trút bực tức, muộn phiền lên con. Bạn tránh nói chuyện, tiếp xúc với con khi tâm trạng bạn u ám.

Ex: “mày hư đốn, mày làm khổ cha mẹ…”

Những lời tương tự như trên là những chiếc neo tâm lý mà bạn thả vào tâm trí con, sẽ kìm hãm sự phát triển tâm lý tích cực của con → con sẽ càng bít kín, tự ti mạc cảm, hoặc nó sẽ lì lợm, ngang bướng, hung dữ để chống lại bạn!

4/ cương quyết nói “ không” kèm lắc đầu và khoát ngón tay trỏ trước mặt con khi con có hành vi xấu. Trẻ tự kỷ cảm nhận hơn là hiểu → khi cha mẹ cứng rắn từ chối một điều gì một lúc trẻ sẽ tự rút lui.

Ex: con dòi ra ngoài trời mưa, bạn hãy giải thích”trời mưa, con ra ngoài sẽ bị ướt, bị cảm lạnh, lúc này phải ở trong nhà “. Nếu nó lăn ra khóc, vòi vĩnh → bạn cương quyết bảo “không” và để nó khóc(bạn không dỗ dành)một lúc nó sẽ tự nín. Khi đó, bạn ôm con vào lòng, lau nước mắt cho con và trò chuyện với nó”mẹ biết con hờn giận, nhưng mẹ thương con nên không cho phép con ra ngoài trời mưa vì nước mưa sẽ làm con ướt và bệnh, con ở trong nhà mới an toàn”. Rồi bạn hướng dẫn con khám phá vẽ đẹp của trời mưa như:”nghe tiếng mưa rơi trên mái nhà, nhìn mưa bày ngoài cửa sổ, nhìn những vòng tròn lan ra trên vũng nước, ngắm giọt mưa đọng trên cành cây…”

Tập cho con quen với từ” không” dứt khoát này, khi con lớn hơn, bạn sẽ dễ dàng dạy con điều hay lẽ phải, dạy con nói không với tệ nạn xã hội.

5/ Tạo sự an toàn cho con : bảo vệ, phòng ngừa những tai nạn, xa khỏi tầm tay kẻ xấu

Ex:

  • Để con ở xa nơi dễ cháy, nổ.

  • Bảo đảm ổ cắm điện an toàn.
  • Để dao, kéo, thuốc xa tầm tay trẻ.
  • Không để con nghe những lời thô tục.
  • Không để con nhìn cảnh bạo lực.
  • Cài cửa, rào chắn lối ra đường…

6/ Gắn bó, gần gũi : trò chuyện với con khi đưa đón con đi học. đọc chuyện cho con nghe trước khi ngủ.

7/ Tạo sự vui thích.

Ex : cùng con dạo chơi, cùng tham gia những trò chơi của con, kể chuyện vui cười…hoặc chỉ cần cù lét con, hôn con vài cái khi bạn mệt mỏi, không có thời gian…

8/ Trao đổi hai chiều: khi trao đổi, chuyện trò với con một vấn để gì, bạn cần lắng nghe con và phản ảnh lại bạn hiểu như thế nào điều con nói, con làmà rút ra kết luận và đề nghị đúng.

9/ Tôn trọng con: lắng nghe ý kiến, nhu cầu, ước muốn của con. Điều gì không đáp ứng được bạn phải giải thích cho con hiểu.

                                    - Không la mắng, đánh đập.

Tuyệt đối :                 

                                    - Không áp đặt ý thích, kỳ vọng của mình lên con.

10/ Đồng hành, chia sẻ: tùy từng lứa tuổi mà dìu dắt, nâng đỡ, chia sẻ vui buồn, cùng đi với con qua mọi đoạn đường của cuộc sống.

11/ Dạy con tự tin, tự lập:

  • Bạn phải luôn luôn nhớ rằng không có việc gì mà con bạn không làm được, chỉ tại chúng ta chưa kiên trì hướng dẫn và khuyến khích, tạo điều kiện cho nó làm mà thôi. Nếu bạn cứ nghĩ nó không làm được hoặc tỏ ra thất vọng khi con chưa làm được điều bạn mong muốn thì nó sẽ nãn chí và không làm được thật.
  • Hãy để con tự làm những gì nó làm được. Dạy con làm và khuyến khích con làm. Nhất là những việc tự phục vụ nó(ăn ăn, uống, tiêu, tiểu, mặc áo quần, mang giày dép…)
  • Hãy khen khi con làm được một hành vi mà bạn dạy. Không mắng con”ngu” khi nó chưa làm được mà hãy hướng dẫn và động viên con.
  • Hãy bắt đầu từ hành vi mà con tự làm được và nâng dần cấp độ khó hơn. Bạn cần kiên nhẫn và dịu dàng khi dạy con.

Ex:    

  • Tập xúc cơm ăn: tập cầm muỗngàkhi cầm được thạo thì tập xúc cơm à tập đưa cơm vào miệng.

  • Luôn khuyến khích”con làm được mà”; “con làm giỏi”; “con tự xúc cơm ăn được”.
  • Tập tự giải quyết vấn đề: khi con đi dạo, sỏi vướng vào giàyà con nhìn bạn+lay hoay chân. Bạn đừng vội vàng lấy sỏi ra mà hãy nói”sỏi vướng vào giày làm con đau chân, con làm sao để hết đau chân? Con tự làm được mà, nào con làm đi”. Nếu con tự lấy sỏi ra được à bạn hãy khen con. Nếu con lay hoay mãi mà không lấy ra được, bạn hướng dẫn con làm và khen khi con đã lẫy viên sỏi ra. Bạn nhìn vào mắt con và chia sẻ niềm vui thích, tự hào của nó.

12/ Tập con biết XIN – CHO – NHẬN – TỪ CHỐI.

Đây là bài học rất quan trọng vì dạy con nói, nhận thức, trao đổi, lựa chọn, biết những qui luật của xã hội, văn hóa ứng xử.

Xin: bày tỏ ước muốn, yêu cầu, xin phép làm một điều gì.

Cho: đáp ứng yêu cầu của người khác theo khả năng mình có, chia sẻ với người khác.

Ex:

  • Con cầm tay bạn đụng vào hộp bánh(ý nó muốn ăn bánh) à bạn nói” con muốn ăn bánh? Con hãy xin mẹ, con chỉ hộp bánh cho mẹ” nếu con chưa biết chỉ, bạn cầm các ngón tay con lại-trừ ngón trỏ- và tập con chỉ đồng thời nói nhiều lần”con muốn ăn bán”

  • Đưa bánh cho con, bạn nói”con chìa tay xin bánh đi, mẹ cho”(tập con chìa tay xin)
  • Bỏ bánh vào tay con, bạn nói”mẹ cho con bánh, con dạ đi”(tập con dạ)
  • Dần dần tập con nói cám ơn khi được ai đáp ứng 1 ước muốn của nó.
  • Bạn xin con một vật nó cầm trong tay và cám ơn khi con cho bạn.

Cho – nhận:

Ex: Bạn cầm hộp kẹo mới mua về”nào, mẹ có kẹo cho cả nhà này”

  • Mẹ cho ba(ba nhận và nói “cám ơn”.
  • Mẹ cho chị Hai(chi Hai nhận và nói cám ơn)
  • “Mẹ cho Ti này, Ti nhận và nói cám ơn mẹ đi”
  • Sau cùng bạn đưa 4-5 cây kẹo bảo con đi cho bạn bè lối xóm.

 

Từ chối – Lựa chọn:

Ex: đưa ra 1 trái chuối và một cái bánh, bạn hỏi con”con muốn cái gì trong hai “, “con xin cái nào”, “con chọn cái nào, chuối hay bánh” đồng thời tập bé chỉ tay xin cái bé muốn(không để con tự lấy)

13/ Khi bé lớn hơn, bạn tập con dạ, thưa, chào, xin lỗi, cám ơn, giúp đỡ cha mẹ và mọi người.

14/ Tập giữ kỷ luật(cái gì được làm, cái gì không)

Ex:

  • Chỉ đuợc xem TV chương trình cho trẻ em trong 30 phút/ngày.

  • Đi ngủ đúng giờ.
  • Nếu con đòi tiếp tục xem TV không chịu đi ngủ, bạn giao hẹn”đến giờ đi ngủ rồi, mẹ chỉ cho con xem TV 5 phút nữa thôi” đúng 5 phút sau, bạn tác TV bảo con đi ngủ. Nếu nó la khóc vòi vĩnh, ban nói”không” và cương quyết không nhượng bộ, nó sẽ không vòi vĩnh nữa.

15/ Khi con bạo động

  • Con khóc: bạn chớ vội ẳm bồng dỗ dành ngay mà hãy quan sát xem vì sao con khóc, vài phút sau mới đến bên con(tập nó biết chờ đợi_”tai sao con khóc, con đói, con khát, con đau, nói cho mẹ biết đi”. Nếu con chưa biết nói, bạn hãy tự tìm nguyên nhân và nói ra nguyên nhân đó rồi đáp ứng nhu cầu của con(nhu cầu đúng). Nếu nó khóc để vòi vĩnh một điều không hợp lý(không chịu đi học, không đi ngủ…)bạn hãy giải thích lý do bạn không cho phép và cương quyết bảo “không” một lúc nó sẽ tự nín. Lúc đó bạn đưa khăn cho con lau mặt và nói”con đi ngủ ngoan nào, mẹ thương”.
  • Con đánh người khác hay tự đánh mình: cầm tay con ngăn lại ngay và nói “không” và chuyển hướng hành vi “con vuốt tay em, bà, cháu… đi, con thương em, bà, cháu…”. Nghĩa là bạn ngăn hành vi xấu ngay và chuyển con qua một hành vi tốt.
  • Con la hét, đập phá : bạn hãy đưa con vào một phòng cùng bạn, khóa cửa lại rồi hét lớn hơn nó à có thể nó sẽ ngạc nhiên nhìn bạn và im ngay. Đưa cho nó những con thú nhồi bông hay gối để nó ném, đập phá. Bạn cứ im lặng ngồi nhìn nó đến khi nó hạ cơn kích động. Khi đó bạn nói”con hết tức giận rồi, con muốn ra ngoài thì phải xin mẹ cho ra”. Nếu con lớn và hiểu hơn thì bạn bảo nó xin lỗi và hành vi bạo động và hứa không tái phạm.
  • Bạn hãy “lơ” làm như không nghe thấy những vòi vĩnh vô lý của con – mặc cho nó la hét, quậy phá- Bạn không cà nhìn nó, một lúc nó sẽ tự nín. Giống như một diễn viên chỉ diễn khi có khán giả, khi bạn không làm khán giả thì bé sẽ không diễn trò nữa. Bạn hãy bấm bụng chịu đựng thường là không quá 1 tháng bé sẽ hiểu rằng những trò vòi vĩnh đó không có hiệu quả tự nó sẽ ngưng. Nếu không điều chỉnh, những hành vi sai trái sẽ thành thói quen xấu theo trẻ suốt đời.

Để day dỗ đứa con rối loạn phổ tự kỷ, bạn cần rèn luyện mình kiên nhẫn và vững vàng nội tâm. Bạn sáng tạo ra nhiều cách hóa giải hành vi, xúc động xấu của con, hướng nó qua hành vi tốt. Khơi dậy, cũng cố và phát triển những hành vi tốt, sao cho con bạn lớn lên biết- đạo làm người-.

Kết hợp cùng bác sĩ tâm lý và nhóm giáo viên đặc biệt, với phương pháp giáp dục và dạy dỗ đúng đắn, con bạn sẽ phát triển tốt về mọi mặt, sẽ vượt qua rối loạn phát triển.

BS TRẦN THỊ MINH NGUYỆT

                                   

Liên hệ

Địa chỉ:
198 Nguyễn Trọng Tuyển, P8, Q. Phú Nhuận, TP.HCM
Điện thoại:
Hỗ trợ: 0286 291 5135  or 0908 215 799
General Director: 0903 984 681
Email:
Hỗ trợ: bsmnguyet@gmail.com

Facebook

Bản đồ